Squeeze out

Instytucja zwana squeeze out, wprowadzona do systemu prawnego w 2001 roku w art. 418 (przepisy o walnym zgromadzeniu) Kodeksu spA?Ai??ek handlowych . Termin squeeze out wywodzi siAi?? z jAi??zyka angielskiego i dosAi??ownie znaczy wyciAi??niAi??cie. NajczAi??Ai??ciej w doktrynie prawa handlowego instytucjAi?? tAi?? okreAi??la siAi?? jako przymusowy wykup akcji drobnych akcjonariuszy.

Omawiana instytucja jest interesujAi??cym rozwiAi??zaniem prawnym, funkcjonujAi??cym w wielu paAi??stwach europejskich miAi??dzy innymi w: Belgii, Finlandii, Francji, Danii, Niemczech, Norwegii, Szwajcarii, Szwecji, WAi??oszech, oraz Wielkiej Brytanii. W tych paAi??stwach ma ona zastosowanie gAi??A?wnie w spA?Ai??kach publicznych i jest historycznie Ai??Ai??czona z powiAi??zaniami o charakterze koncernA?w a jej podstawowe znaczenie sprowadza siAi?? do rozwiAi??zywania problemA?w prawnych wynikajAi??cych z ich tworzenia i funkcjonowania . Skutki zastosowania art. 418 k.s.h. sAi?? bardzo dotkliwe w stosunku do wykupywanego akcjonariusza, mianowicie zostaje on pozbawiony akcji bAi??dAi??cych jego wAi??asnoAi??ciAi??. Z tego wzglAi??du przeznaczenie instytucji squeeze out, a takA?e motywy jej wprowadzenia do polskiego prawa zaAi??gujAi?? na szersze omA?wienie. Tymczasem w uzasadnieniu projektu ustawy Kodeks spA?Ai??ek handlowych czytamy tylko, A?e instytucja przymusowego wykupu akcji wzorowana jest na prawie holenderskim, francuskim i belgijskim i ma na celu uAi??atwienie przeksztaAi??cenia spA?Ai??ki otwartej w spA?Ai??kAi?? zamkniAi??tAi?? lub rodzinnAi?? . Podana wyA?ej funkcja instytucji squeeze out nie zostaAi??a rozwiniAi??ta w uzasadnieniu projektu ustawy, nie doczekaAi??a siAi?? rA?wnieA? gAi??Ai??bszej analizy w doktrynie prawa handlowego. Nie znaczy to jednak, A?e doktryna nie zajAi??Ai??a siAi?? tAi?? kwestiAi??. W tym miejscu naleA?y zaznaczyAi??, A?e przedmiot niniejszej pracy zostaAi?? Ai??wiadomie ograniczony do instytucji squeeze out w ksztaAi??cie, jaki nadaAi?? jej art. 418 Kodeksu spA?Ai??ek handlowych. Przepis ten w paragrafie 4 wyraA?nie wyAi??Ai??cza zastosowanie przymusowego wykupu akcji w odniesieniu do spA?Ai??ek publicznych. Niemniej od momentu wejAi??cia w A?ycie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentA?w finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spA?Ai??kach publicznych instytucja squeeze out funkcjonuje tak w spA?Ai??kach publicznych jak i w spA?Ai??kach prywatnych z tym, A?e w zupeAi??nie rA?A?nym ksztaAi??cie. Regulacja przymusowego wykupu akcji w spA?Ai??kach publicznych zostaAi??a przedstawiona w drugim rozdziale pracy, przy okazji omA?wienia zakresu zastosowania art. 418 k.s.h. MoA?na dostrzec trzy grupy zagadnieAi?? poruszanych w doktrynie a dotyczAi??cych omawianej instytucji. Te zagadnienia miaAi??y decydujAi??cy wpAi??yw na budowAi?? niniejszej pracy i zostaAi??y zaprezentowane w poszczegA?lnych jej rozdziaAi??ach i paragrafach. Praca skAi??ada siAi?? z trzech rozdziaAi??A?w. W pierwszym z nich omA?wione zostaAi??y, wskazywane przez doktrynAi??, motywy wprowadzenia instytucji squeeze out do polskiego prawa oraz jej przeznaczenie. Przedstawiono rA?wnieA? argumenty przemawiajAi??ce za sAi??usznoAi??ciAi?? tego rozwiAi??zania prawnego, a takA?e gAi??osy odnoszAi??ce siAi?? do niego krytycznie. Kolejnym zagadnieniem przedstawionym w tym rozdziale jest kwestia zgodnoAi??ci art. 418 k.s.h. z KonstytucjAi?? RP z 1997 roku . Jest to problem szeroko dyskutowany w doktrynie, rozstrzygniAi??ty ostatecznie przez TrybunaAi?? Konstytucyjny wyrokiem z 21 czerwca 2005 roku . RozdziaAi?? pierwszy prezentuje ponadto sposA?b regulacji instytucji squeeze out w prawie Unii Europejskiej oraz w prawie takich paAi??stw jak: Wielka Brytania ai??i?? gdzie omawiana instytucja pojawiAi??a siAi?? najwczeAi??niej, Niemcy ai??i?? rozwiAi??zanie najbardziej zbliA?one do polskiego oraz Belgia i Holandia ai??i?? ustawodawstwa, na ktA?rych (wedAi??ug uzasadnienia projekt k.s.h.) wzorowana jest polska regulacja przymusowego wykupu akcji. Do analizy instytucji squeeze out w tych paAi??stwach posAi??uA?yAi??y przede wszystkim zagraniczne akty prawne a takA?e opracowania dotyczAi??ce tej tematyki. W rozdziale drugim przedstawiono ksztaAi??t, jaki nadaAi?? instytucji squeeze out polski ustawodawca. DokAi??adnej analizie poddano art. 418 k.s.h. oraz inne przepisy k.s.h. do ktA?rych ten przepis odsyAi??a. SzczegA?lnAi?? uwagAi?? zwrA?cono na katalog przesAi??anek, jakie powinny zaistnieAi?? dla skutecznego przeprowadzenia przymusowego wykupu akcji oraz na przedmiotowe i podmiotowe ograniczenia w moA?liwoAi??ci zastosowania art. 418 k.s.h. OmA?wione zostaAi??y takA?e zagadnienia zwiAi??zane z podjAi??ciem i wykonaniem uchwaAi??y o przymusowym wykupie akcji, w szczegA?lnoAi??ci moment przejAi??cia praw z akcji na nabywcAi??. W trzecim (ostatnim) rozdziale znalazAi??y siAi?? rozwaA?ania dotyczAi??ce dwA?ch szczegA?lnych problemA?w poruszanych w doktrynie prawa handlowego. Pierwszy z nich to sposA?b wyboru biegAi??ego, ktA?ry przeprowadzi wycenAi?? akcji bAi??dAi??cych przedmiotem przymusowego wykupu. Przeanalizowano rA?wnieA? procedurAi?? rozwiAi??zywania sporu, ktA?ry moA?e powstaAi?? w wyniku ustalenia przez biegAi??ego ceny wykupywanych akcji. Natomiast drugie zagadnienie poruszane w tym rozdziale ogniskuje siAi?? wokA?Ai?? kwestii zapewnienia akcjonariuszowi wyciskanemu, sAi??dowej ochrony jego interesA?w. Przedstawiono problemy, jakie mogAi?? wyniknAi??Ai?? na skutek podjAi??cia uchwaAi??y o przymusowym wykupie akcji w szczegA?lnoAi??ci przesAi??anki, w oparciu o ktA?re moA?na wytoczyAi?? powA?dztwo o jej uchylenie bAi??dA? stwierdzenie niewaA?noAi??ci. UwzglAi??dniono przy tym rozstrzygniAi??cie tej kwestii przez TrybunaAi?? Konstytucyjny. Podstawowym aktem normatywnym regulujAi??cym instytucjAi?? squeeze out jest Kodeks spA?Ai??ek handlowych. Do analizy jego przepisA?w wykorzystane byAi??y miAi??dzy innymi: Komentarz do Kodeksu spA?Ai??ek handlowych tom I i II autorstwa prof. A. Kidyby oraz Komentarz do Kodeksu spA?Ai??ek handlowych tom III autorstwa prof. A. SoAi??tysiAi??skiego, A. Szajkowskiego, A. SzumaAi??skiego i J. Szwaji. Ponadto siAi??gniAi??to do opracowaAi?? dotyczAi??cych przymusowego wykupu akcji, zawartych gAi??A?wnie w czasopismach takich jak PrzeglAi??d Prawa Handlowego, Prawo SpA?Ai??ek, Monitor Prawniczy i inne. Obok przepisA?w Kodeksu spA?Ai??ek handlowych omA?wione zostaAi??y odpowiednie przepisy innych aktA?w prawnych, miAi??dzy innymi: Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentA?w finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spA?Ai??kach publicznych , Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ofert przejAi??cia . Warto zaznaczyAi??, A?e instytucja squeeze out, choAi?? spotkaAi??a siAi?? w doktrynie z niemaAi??ym zainteresowaniem, wciAi??A? jest zbyt rzadko tematem fachowych publikacji. Do omA?wienia pozostajAi?? jeszcze waA?ne zagadnienia, dotAi??d nie poruszane szerzej przez doktrynAi?? prawa handlowego. Dla przykAi??adu moA?na podaAi?? dwutorowoAi??Ai?? polskiego rozwiAi??zania instytucji squeeze out w spA?Ai??kach publicznych i prywatnych, co stanowi wyjAi??tek w Europie. UwagAi?? zwraca rA?wnieA? rozstrzygniAi??cie TK w przedmiocie zgodnoAi??ci art. 418 k.s.h. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (w szczegA?lnoAi??ci stwierdzenie, A?e uchwaAi??a o przymusowym wykupie akcji powinna zawieraAi?? uzasadnienie). Niniejsza praca prezentuje natomiast wszystkie najwaA?niejsze zagadnienia, na ktA?re zwrA?cili uwagAi?? przedstawiciele doktryny prawa handlowego. UwzglAi??dnia opinie zarA?wno pozytywne jak i negatywne, na temat wprowadzenia instytucji squeeze out do polskiego prawa. NaleA?y przy tym zaznaczyAi??, A?e tych pierwszych jest zdecydowanie wiAi??cej.

Chcesz wiedzieAi?? wiAi??cej, napisz: pawel@paweltyniec.pl

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>